باید و نبایدهای پاییز

با آغاز ۶ ماه دوم سال و سرد شدن تدریجی هوا، باید در رژیم غذایی نیز تغییراتی ایجاد کرد. در این زمینه ، حضرت امام رضا(ع) توصیه های بسیار ارزشمندی دارند که به پاره ای از آنها اشاره می کنیم:

حضرت امام رضا(ع) توصیه می کنند که سردی ها را در فصل گرم و گرمی ها را در فصل سرد مصرف کرده و در فصل معتدل بهار و پاییز از غذای معتدل استفاده کنید. بنابراین نباید در فصل بهار و پاییز غذاهای خیلی گرم و خیلی سرد را مصرف کرد. وقتی وارد فصل زمستان شدیم، می توانیم میزان مصرف گرمی ها را افزایش دهیم. رعایت این نکات برای افراد مسن اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا با افزایش سن، مزاج سردتر می شود و پرهیز از مصرف سردی ها در فصل های سرد ضروری تر است. هر چند در سنین جوانی هم رعایت این نکات مهم است اما گاهی حرارت مزاجی جوانان این سردی را جبران می کند. بار دیگر بر این نکته تاکید می کنیم که باید از میوه های فصل استفاده شود.
اگر فعالیت بدنی و ورزشی در فصل سرد سال بیشتر شود، می تواند به بدن ما انرژی بیشتری برساند و سردی مزاج را کاهش دهد، به ویژه در فصل زمستان، ورزش متعادل رطوبت اضافه بدن را دفع می کند و کاهش این رطوبت در پیشگیری از بیماری های عفونی مانند سرماخوردگی، سینوزیت، عفونت گوش و... موثر است. هر چه رطوبت بیشتر باشد زمینه بروز این گونه عفونت ها افزایش پیدا می کند. در فصل های سرد سال، نوشیدن آب به ویژه آب سرد ناشتا مضر است و بهتر است از نوشیدنی هایی که طبع گرم تری دارد مانند شربت عسل استفاده کرد. همچنین مصرف دم نوش های گیاهی با طبع گرم مانند آویشن، بابونه و استوخودوس هم مفید است. افرادی که سوداوی هستند، می توانند در فصل پاییز از دم کرده گل گاوزبان استفاده کنند.


تدابیر مهم در فصل پاییز:

خودداری از مصرف غذاهای بسیار گرم: مزاج این فصل، همان‌طور که ذکر شد، خشک است و از هر عملی که موجب افزایش خشکی بدن می‌شود، باید پرهیز کرد. از جمله این موارد می‌توان به غذاهای بسیار گرم، گوشت‌های مانده، گوشت شکار و ادویه‌جات با گرمی زیاد اشاره کرد.

پرهیز از نوشیدن آب سرد: آب سرد موجب ضعف حلق و تارهای صوتی می‌شود و با توجه به شیوع زیاد بیماری‌های تنفسی فوقانی در این فصل، بهتر است از نوشیدن آن پرهیز شود.

پرهیز از قرار دادن سر در معرض مستقیم هوا: در فصل پائیز سر خود را بپوشانید زیرا سر بدون پوشش به ویژه در اوایل صبح که هوا سرد است، موجب بسته شدن منافذ پوستی می‌شود. بسته شدن این منافذ، سبب می‌شود که بخارات دفع نشود و تجمع آن‌ها در سر باعث بروز برخی بیماری‌ها، از جمله نوعی زکام و سرفه می‌‌شود.

دوری از مکان سرد: اجتناب از خوابیدن در مکان سرد و حمام با آب سرد، به دلیل بسته شدن منافذ پوستی و عوارض ناشی از آن که باید از این کار پرهیز کرد.

خودداری از استفراغ: در این فصل از انجام هر عملی مثل قی، که موجب تحریک خلط‌ها می‌شود، باید پرهیز نمود. قی در این فصل زمینه را برای بیماری‌های تب‌دار فراهم می‌کند.

تعادل در مصرف میوه‌ها: زیاده‌روی در مصرف میوه‌های فصل مضر است و باید از این کار خودداری شود. از میوه‌های مناسب این فصل می‌توان به سیب، به و گلابی اشاره کرد.

رطوبت بدن: به دلیل خشکی فصل و تأثیر آن روی بدن، لازم است از عواملی که موجب تری بدن می‌‌شود، کمک گرفت. یکی از این عوامل، حمام کردن است که برای رطوبت بخشی مناسب، بهتر است یک روز در میان، استحمام با آب نیم‌گرم انجام گیرد؛ زیرا آب بسیار گرم باعث تحلیل رطوبت و افزایش خشکی بدن می‌‌شود. همچنین می‌توان برای رطوبت بیشتر از وان آب نیم‌گرم به مدت نیم ساعت استفاده کرد. چرب کردن بدن با روغن بنفشه و بادام نیز از مواردیست که به افزایش رطوبت بدن و کاهش خشکی آن کمک موثری می‌کند.

استفاده از عطر: در این فصل بهتر است برای تقویت روح از عطرها و بوهای خوش و ملایم استفاده کرد.

غذاهای مناسب فصل: در این فصل، بهتر است غذاهای با گرمی معتدل مصرف شود. گوشت‌ها، گوشت بره و مرغ چاق مفید هستند. از شیرینی‌ها نیز آن چه از شکر، مغز بادام و پسته تهیه شده باشد، مناسب است.

فعالیت های مربیان بهداشت

1.بررسی بهداشت کلاس ها وبطور کلی فضای مدرسه و تذکر به خدمتگزار درچند مورد جزئی علی رغم تمیزکاری کل مدرسه قبل از شروع سال تحصیلی جدید
2.تهیه ی تابلوی بهداشتی وپمفلت برای اولیاء دانش آموزان کلاس اول
3.بررسی ایمنی محیط مدرسه وکارت صحت مزاج مستخدم وشارژ کپسول های آتش نشانی
4.تهیه ی ملحفه ی یکبارمصرف وتکمیل جعبه ی کمک های اولیه ولوازم مورد احتیاج اتاق بهداشت
5.بررسی شناسنامه های سلامت دانش آموزان پایه ی اول ازنظرتکمیل بودن سنجش- کارت واکسن ودر صورت لزوم پیگیری نواقص آنها
6.شناسایی دانش آموزانی که مشکل خاصی دارند{توسط پزشک یا اولیاء آنها یاد آوری شده } برای توجه ومراقبت بیشتر از آنها
7. تهیه وآماده سازی دفتر معاینات و غیره
8. بیمار یابی به صورت روزانه
9.تشکیل شورای بهداشتی
10.انتخاب بهداشتیاران
11. آماده سازی پوستر های اموزشی ونصب در تابلو بهداشتی به مناسبت روز جهانی قلب
12.آماده کردن کتاب خانه ای کوچک و تهیه ی 55 جلد کتاب راجع به بهداشت وسلامتی در اتاق بهداشت
13.آموزش فردی بصورت روزانه ویاد آوری پاره ای از نکات بهداشتی  سر کلاسها
14. آموزش اولیه بهداشتیاران
15. تهیه ی کارت و ابلاغ جهت افتتا حیه ی بهداشتیاران
16. برگزاری مراسم افتتا حیه ی بهداشتیاران در روز15 مهرماه همزمان با روزجهانی کودک

یک برنامه غذایی سالم

سهم غذایی هر کودک ، بستگی به اشتهای کودک و یا نیاز وی به کنترل وزن دارد. 
حداقل 300 میلی لیتر در روز از شیر کم چرب به عنوان نوشیدنی استفاده شود . بهترین نوشیدنی آب و یا آب میوه رقیق شده با آب می باشد . کل دریافت مایعات روزانه باید در حدود 5/1 -1 لیتر باشد.

 


اگر کودک از بوفه یا کافه تریای مدرسه برای ناهار خرید می کند ، غذاهای انتخابی وی را چک کنید (او را در انتخاب غذا راهنمایی کرده و آگاهی تغذیه ای او را با آموزش افزایش دهید ). 

لیست غذایی زیر یک نمونه سالم برای کودکان می باشد :

شنبه

یکشنبه

دوشنبه

صبحانه

کورن فلکس با شیر

موز

ناهار خانگی

ساندویچ کره بادام زمینی با نان سبوس دار

فیله مرغ کبابی یا تهیه شده در فر

ظرف کوچکی از میوه های خرد شده

میان وعده عصر

یک برش نان و عسل

یک مشت کشمش

شام

پای سیب خانگی

کباب تابه ای  به همراه سبزیجات مانند لوبیا سبز

سالاد

 

صبحانه

نان تست کامل به همراه مقدار کمی کره و مربای کم شیرین

یک عدد کیوی

یک پیاله پوره میوه ای مانند موز

ناهار بوفه یا کافه تریا

برگر سبزیجات

سالاد

موز

میان وعده عصر

نان خرمایی

یک مشت برگه زردآلو

شام

ماکارونی  با سس سبزیجات

کمپوت میوه های تابستانی

بستنی ساده

صبحانه

حلیم

آب پرتقال

ناهار خانگی

ماهی (مثلاً ماهی تن یا سالمون)+ لیموی تازه

همراه با سبزی پلو یا نان کامل

سیب

ماست میوه ای

میان وعده عصر

گلابی

چند عدد کراکر کم نمک با مقداری پنیر 

شام

املت

نان سبوس دار

سالاد

سه شنبه

چهارشنبه

پنجشنبه

صبحانه

کورن فلکس اسپشال کی همراه با تکه های میوه

شیر کم چرب

یک عدد هلو یا چند عدد آلو

ناهار کافه تریا

سوپ شیر

سیب

نان کامل

میان وعده عصر

شیر با یک برش کیک خانگی

شام

مرغ و پای سبزیجات

سیب زمینی برشته یا تنوری

سالاد کلم یا کاهو

صبحانه

کورن فلکس مغزدار به همراه شیر کم چرب

توت فرنگی

ناهار خانگی

ساندویچ تهیه شده با نان کامل و همبرگر کم چرب و سبزیجات

سالاد یا ماست میوه ای

میان وعده عصر

موز و یک مشت کشمش

شام

پاستا تهیه شده با تن ماهی

سالاد بروکلی

صبحانه

نان تست کامل و تخم مرغ آب پز

ناهار

کباب با سبزیجات گریل شده مانند گوجه فرنگی و فلفل دلمه ای و هویج

ماست کم چرب میوه ای

میان وعده عصر

برش های پرتقال و سیب

شام

خوراک لوبیا سبز با نان تست سبوس دار

سالاد

جمعه

صبحانه : تخم مرغ آبپز با نان تست کامل و مقدار کمی کره ، سیب

ناهار: خوراک ، آب پرتقال

میان وعده عصر: کیک مغزدار یا میوه ای خانگی ، یک عدد کیوی

شام : ماکارونی تهیه شده با پنیر و سویا و قارچ ، سالاد

 

نمونه یک برنامه غذایی در کودکان 11-7 سال

 

شنبه

یکشنبه

دوشنبه

صبحانه

کورن فلکس special Kهمراه با شیر کم چرب

موز

ناهار خانگی

برنج مخلوط تهیه شده با مخلوط سویا و گوشت چرخ کرده به همراه سالاد

بسته کوچکی از مخلوط مغزها و کشمش

برش های پرتقال

میان وعده عصر

نان و پنیر و خرما

شام

مرغ برشته یا سرخ شده همراه با ذرت شیرین و هویج

سیب زمینی پخته

صبحانه

ماست طبیعی کم چرب همراه با میوه های دلخواه خرد شده در آن

ناهار کافه تریای در مدرسه

ماهی به همراه نخود فرنگی و سیب زمینی

سیب

میان وعده عصر

میلک شیک موز یا توت فرنگی

کلوچه ی میوه ای یا کلوچه ی مغزدار

شام

پاستای تهیه شده با قارچ و فلفل دلمه ای به همراه سالاد

صبحانه

نان سوخاری همراه با شیر کم چرب و برش های سیب

ناهار خانگی

ساندویچ پنیر چدار ، خیار و شاهی همراه با نان کامل و کمی کره

بسته کوچکی از مخلوط خشکبار و مغزها

کلوچه ی میوه ای

میان وعده عصر

پوره میوه دلخواه

شام :

برنج و کباب به همراه گوجه فرنگی

سالاد جوانه ها

 

 

سه شنبه

چهارشنبه

پنجشنبه

صبحانه

 کورن فلکس به همراه شیر کم چرب

هلو

ناهار کافه تریای مدرسه

همبرگر کم چرب به همراه سالاد و ماست میوه ای

میان وعده عصر

ساندویچ نان کامل و کمی کره و مربای کم شکر

شام

کباب برگر به همراه سبزیجات

سیب زمینی کبابی

سالاد

صبحانه

نان تست سبوس دار به همراه کمی کره و مارمالاد کم شکر

ماست میوه ای یا شیر کم چرب

ناهار خانگی

پاستا به همراه رشته های مرغ

سیب زمینی سرخ کرده خانگی

پوره میوه دلخواه

سیب

میان وعده عصر

یک مشت برگه زردآلو

شام

فیله ماهی کبابی یا تهیه شده در فر

به همراه نخودفرنگی و بروکلی

صبحانه

تخم مرغ نیمرو با نان تست سبوس دار و کمی کره

آب پرتقال طبیعی

ناهار

سوپ سبزیجات و نان کامل و ماست میوه ای

میان وعده عصر

گلابی

شام

پیتزای خانگی به همراه سالاد

 

جمعه

صبحانه : خوراک لوبیای کم نمک به همراه نان تست سبوس دار

ناهار : مرغ بریانی (قبل از سرو کردن پوست آن را بکنید ) به همراه هویج و قارچ و اسفناج، سیب زمینی کبابی ، ماست با تکه های خرد شده موز

میان وعده عصر : سیب ، یک مشت بادام زمینی

شام : ماکارونی تهیه شده با گوجه فرنگی و اندکی پنیر و سویا و قارچ